Hans van Tartwijk 28 January 2012

De vastgoedbeurs MIPIM was dit jaar een stuk rustiger dan in vorige jaren. De crisis heeft flink huis gehouden en veel bedrijven hebben de broekriem aangehaald. Zo’n beurs is dan het eerste dat sneuvelt in de budgetten.

Het maakte deze MIPIM tot een meer inhoudelijke bijeenkomst dan voorheen. Participanten kwamen met een gevulde agenda en wilden concreet tot zaken komen. Voor mij was het een van de beste MIPIM’s van de afgelopen 15 jaar. Wat daarbij ook hielp was dat er overal weer plaats was. Hotelkamers en restaurants tegen aanvaardbare prijzen: het was er weer, voor het eerst in jaren. Minder kan ook meer zijn, nietwaar.

Maar niet in het geval van de Nederlandse bedrijven en overheden. Die lieten het volop afweten op de beursvloer. Alleen ING Vastgoed had een stand. Eerlijk gezegd was het een trieste vertoning want andere landen en bedrijven hadden besloten om juist nu te investeren in een goede presentatie en het werven van klanten en partners. Blijkbaar was er niemand in het Nederlandse kamp die de visie had om dan maar gezamenlijk tot een vertegenwoordiging te komen. Waar Parijs, Londen en de Duitse steden met aansprekende stands en presentaties hun geloof en visie toonden, schitterde Nederland door afwezigheid.

Met een aantal kenissen sprak ik over de aankomende verkiezingen op 9 juni. Velen zijn van mening dat de PvdA een meesterzet heeft gedaan met het naar voren schuiven van Cohen. In eerste aanleg was ik het daar wel mee eens. Vooral zijn belichaming van de Nederlandse “gewoonheid”, rustig, overwogen, een beetje intellectueel en vaderlijkheid spelen daarin mee.

Nader beschouwd denk ik dat hij toch niet de gedroomde premier is. Niet zozeer vanwege zijn politieke kleur, dat maakt in coalitieland niet zo bar veel uit. Mijn twijfels komen vooral voort uit een beschouwing van zijn “track record” in Amsterdam. Wat heeft hij daar voor de burgers betekend en wat heeft hij gedaan voor het aanzien van de stad? Daarvoor kijk ik naar de verschillende “projecten”  waarvoor hij (mede) verantwoordelijk is geweest en waarbij hij initiatief en leiderschap had kunnen tonen.

Veiligheid. Cohen staat zich voor op de verbetering van de veiligheid in de stad. In verschillende media zijn cijfers verschenen die laten zien dat die verbetering er niet of nauwelijks is. Het aantal overvallen stijgt en bepaalde groepen zijn niet onder controle te krijgen. Op de Wallen heeft hij wel stevig ingegrepen en ondanks de kritiek van een aantal betrokkenen in de rosse buurt denk ik dat dat hoog tijd werd en ook vruchten zal afwerpen. De Hell’s Angels heeft hij consequent aangesproken en die zullen binnenkort hun terrein moeten verlaten zodat daar een nieuwe woonwijk gemaakt kan worden. Ik hou het maar op een neutraal oordeel hierover.

Noord Zuidlijn. Dit project is in alle opzichten uit de hand gelopen en het lijkt me verstandig als Cohen zich daar de komende weken van distantieert. Niet dat hij dat terecht zou mogen doen maar door vooral de wethouders als verantwoordelijken aan te wijzen zal hij er een eind mee komen. Natuurlijk had hij op een gegeven moment de regie over dit project moeten nemen en de burgers van Amsterdam een nieuw perspectief moeten bieden in de uitwerking en realisatie van het project. De weerstand en walging ten aanzien van dit mega project waren groot genoeg om een protestpartij in de gemeenteraad te verkiezen. Alleen op dit onderwerp. Indien Cohen dit als een projectmanager had aangesturd zou hij ongetwijfeld verbeteringen hebben kunnen aanbrengen en meer draagvlak kunnen creeren. Hij heeft dat niet gedaan en de komende 5 jaar zitten de Amstedammers nog in de troep en worden opgezadeld met een miljardenschuld.

De musea. De nationale “schaamprojecten”  Rijsmuseum en Stedelijk Museum zijn inmiddels over de hele wereld bekend. En zodra er ergens een rel uitbreekt over nieuwbouw van een museum hoeft men maar naar Amsterdam te wijzen. Zo van: Kijk da’s pas een puinhoop. Hoe kan een “cultuurstad” als Amsterdam het laten gebeuren dat musea van nationaal belang gelijktijdig voor een periode van 8 tot tien jaar grotendeels gesloten zijn. Stel je even voor: Het Louvre en het Musee d’Orsay of de Victoria & Albert en de Tate Galery of het MOMA en het Guggenheim gelijktijdig op slot, niet 1 of 2 maar 8 maanden (oh nee, jaar!!!) Zowel bij het Stedelijk als het Rijks had een goede projectorganisatie, leiderschap en visie veel ellende kunnen voorkomen. Dat had Cohen kunnen tonen maar heeft dat niet gedaan. Hij liet het lopen en de wethouders mochten het opknappen. Schande en honderden miljoenen overschrijdingen zijn de trieste resultaten van dit verzuim.

Velen roemen Cohen om zijn optreden na de moord op Van Gogh. Dat was inderdaad een indrukwekkend optreden en het pakte ook goed uit. In ieder geval wist hij heftige emoties een uitlaatklep te bieden zonder dat dit uit de hand liep. Echter, het vervolg was niet sterk en hij mag van geluk spreken dat enkele (allochtone) stadsdeelbestuurders zijn opgestaan en knap werk hebben geleverd in de wijken waar het werkelijk een spannende boel is. Daarover hoor je niemand  maar het is naar mijn mening cruciaal geweest bij het beheersen van de spanningen na die moord.

Uiteindelijk zal het oordeel over hem door de Amsterdammers geveld moeten worden. Het is hun Burgemeester en vooral zij hebben aan den lijve ondervonden hoe zijn bestuur is geweest en welk succes dat heeft gehad. De eerste reacties op zijn vertrek en erfenis waren verdeeld.

Zo niet bij het afscheid van een andere burgemeester, Gert Leers van Maastricht. Die kreeg een volksafscheid van ongekende omvang en wordt door vriend en vijand op handen gedragen. Zijn gedwongen afscheid was niet meer of minder dan een karaktermoord met voorbedachten rade. Gedoe rond een vakantiewoning in het buitenland werd hem fataal. Achteraf bezien heeft de gemeenteraad van Maastricht een op zijn zachtst gezegd twijfelachtig besluit genomen maar gedane zaken nemen geen keer en na een groot feest op het Vrijthof was het gedaan. Zo’n feest zal Cohen niet krijgen, tenzij er een paar vette artiesten acte de presence geven. Niet om de burgemeester te bedanken, zoals door Andre Rieu in het geval van Leers, maar als publiekstrekker.

Leers kreeg dat afscheid niet voor niets. Hij heeft, op basis van een duidelijke en concrete visie daadwerkelijk een aantal grote ingrepen tot stand gebracht. Die projecten zijn zichtbaar en tastbaar voor de burgers en die snappen dat feilloos.

A2 tunnel. Na jaren touwtrekken is er mede door zijn leiderschap en management een besluit genomen rond de ondertunneling van de A2. Belangrijker nog, na aanbesteding van het project zijn de risico’s ervan duidelijk beheersbaar en overzichtelijk. Door tijdige inschakeling van de markt liggen er bestek en tekeningen die een betrouwbare prijsvorming hebben mogelijk gemaakt. Daarnaast denk ik dat de bewonders van de stad het project begrijpen en goeddeels omarmen.

Woonwagenkamp. Jarenlang was een zeer groot woonwagenkamp aan de rand van de stad een bron van criminele activiteiten die van kwaad tot erger werden. Hij heeft daar een visie op ontwikkeld, heeft politie en justitie gemoibiliseerd en een plan gemaakt. Op basis daarvan is het hele kamp schoongeveegd en zijn de verschillende criminele activiteiten met wortel en tak uitgeroeid, dreigingen van allerlei lieden ten spijt.

MVV. De bodemloze put: voetbalclub MVV ontving jarenlang miljoenen van de gemeente. Een bodemloze put en een schande voor iedere verantwoordelijke budgethouder. Hij maakte er korte metten mee en draaide de kraan dicht, supportersbedreigingen ten spijt.

Coffeeshops. De gigantische overlast van (soft) drugstoerisme is hij te vuur en te zwaard te lijf gegaan; vaak op de rand van wat de wet hem aan middelen bood sloot hij verschillende shops, liet een zero tolerance beleid los op dealers en drustoeristen en wist binnen korte tijd het probleem grotendeels op te lossen en deels te verplaatsen naar locaties waar het beter beheersbaar zou zijn, aan de randen van de stad.

Internationaal cachet. Door een duidelijk en standvastig beleid om met de directe buren in Duitsland en Belgie goede contacten te onderhouden en samewerkingen te smeden ontwikkelde Maastricht zich tot de leidende stad in deze Euro regio. Belangrijke evenementen zoals de Tefaf koesterde hij en de musea bleven meestal open. De enige publiekstrekkers in Maastricht die langer dan een half jaar dicht gingen zijn de coffeeshops, niet de andere attracties. De inrichting van de stad en de verschillende bouwprojecten die de komende jaren gerealiseerd kunnen worden hadden zijn dagelijkse aandacht en hij stuurde daar actief in. Toen Living City een theater wilde realiseren was het Leers die zich daar direct en dagelijks mee bemoeide. Hij vond dat zo’n project zijn betrokkenheid vereiste.

Toelkomstvisie. Leers ziet dat de bevolkingsopbouw in zijn stad snel scheefgroeid. Er zijn veel te veel ouderen en niet genoeg jongeren die de lokale economie draaiende kunnen houden in de komende decennia. Hij onderkende dat en was doende een concreet plan van aanpak te schrijven. Hij maakte er een project van.

Dat laatste heb ik Cohen in Amsterdam niet zien doen. Daar moet wel bij gezegd zijn dat Amsterdam een grotere en “moeilijkere” stad is dan Maastricht. Het unanieme gejuich voor Leers zal ongetwijfeld ook samenhangen met de homogene opbouw van de bevolking daar. Die zag “een zoon”  aan de schandpaal genageld worden. Dan worden de rijen snel gesloten. We kunnen dus de twee ex burgemeesters niet 1 op 1 vergelijken.

Maar als ik mocht kiezen zou ik voor Leers gaan. Hij zal zich vol inzetten voor het aanpakken van nationale problemen die een groot draagvlak vereisen. Draagvlak ook voor harde maatregelen op allerlei gebied. Cohen zal daarbij eerder proberen om iedereen te vriend te houden wat een hardere lijn in de weg staat. Daarnaast zal hij denk ik ook eerder geneigd zijn om zich in Europees verband sterk te roeren terwijl dat niet nodig is en in belangrijke mate door de Minister van Buitenlandse zaken gedaan kan worden. Eerst het eigen huis op orde en dan weer naar buiten.

Wat mij betreft staat het CDA dus voor een eenvoudige keus. Met Balkenende gaat het niet meer lukken. Hij is geen “Come Back Kid”.  Het ontbreken van een duidelijke, puntige visie en sterk projectmanagement bij Balkenende is nu voldoende aangetoond. Dat zien de burgers van Nederland ook. Hij was een overgangspremier en dat heeft hij redelijk gedaan. Dank je wel.

Voor de komende jaren is echter een andere persoonlijkheid nodig. Als Cohen het alleen hoeft op te nemen tegen Balkenende en Wilders dan gaat hij en niemand anders het volgende kabinet “bij elkaar houden”.